Ervaringen van een bodempionier
Het programma Grond+zaken zet het belang van gezonde bodems stevig op de kaart. Want onder onze voeten schuilt meer leven dan we denken. En dat leven bepaalt hoe veerkrachtig onze natuur, landbouw en tuinen zijn.
Jarne Depaepe, consulent groenvoorziening
Met het initiatief Bodempioniers brengt Grond+zaken geëngageerde experts uit verschillende sectoren samen om de kloof tussen kennis, beleid en praktijk te dichten. Marc Galle neemt de honneurs waar voor de tuinaanlegsector. Wij vroegen wat het betekent om bodempionier te zijn.
Netwerk van experten
De bodempioniers zijn een bont gezelschap: landbouwers, bosbouwers, tuinaannemers, wetenschappers, intercommunales en bio-boeren. Uit elke sector werd één expert geselecteerd, op basis van motivatie en ervaring. Hun opdracht? Samen nadenken over de missing links in onze bodemzorg, knelpunten blootleggen en concrete aanbevelingen doen om de regeneratie van bodems te stimuleren.
“Landbouw, tuinaanleg, natuurbeheer... we staan dichter bij elkaar dan we denken,” zegt bodempionier Marc Galle. “Iedereen werkt met dezelfde grond, letterlijk.”
Een vat zonder bodem
De fascinatie voor de bodem kwam gaandeweg in de carrière van Marc. “Mijn vader had een tuincentrum”, vertelt hij. “Toen ik jong was, werd er met kalk en meststoffen gesmeten alsof het niets was. Dat hoorde er gewoon bij. Maar op een bepaald moment begon ik me af te vragen: moet dat eigenlijk wel allemaal in die mate?”
Die nieuwsgierigheid leidde tot een ommezwaai in denken. “Ik ben me beginnen verdiepen in het bodemleven. Wat ik ontdekte, was een vat zonder bodem – in de positieve zin. De bodem is een levend organisme. Hoe meer je begrijpt van die levensketen, hoe beter je tuinen, planten en ecosystemen begrijpt.”
Verdichting: de stille vijand
Volgens Marc is verdichting het grootste probleem, zowel in landbouw als in tuinaanleg. “Bodemverdichting smoort het leven in de grond. In natte periodes met zware machines werken is nefast. Een gezonde bodem heeft lucht nodig – zuurstof. Dat is mijn belangrijkste boodschap aan andere tuinaannemers. We moeten stoppen met het kapotfrezen van onze bodems. Het bodemleven is de motor van onze tuinen, en daar moeten we zorgvuldig mee omgaan.”
Hij pleit ook voor een herwaardering van koolstof in de bodem. “Tuinen met voldoende organische stof kunnen zich herstellen. Bladeren laten liggen, compost gebruiken, groenbemesters inzaaien waar mogelijk — het zijn simpele dingen, maar ze maken een wereld van verschil. Ook voor kwekers is dit verhaal van levensbelang, om stevige en robuuste planten te kweken.”
Van kennis naar actie
Binnen het netwerk van bodempioniers vertegenwoordigt Marc de tuinaanleg. Hij kaartte daar aan dat bijna 12% van Vlaanderen tuin is — een enorm potentieel voor bodemherstel. “Tuinen worden vaak vergeten in het grotere bodemverhaal, maar het is een terrein waar we snel winst kunnen boeken. Als elke tuinaannemer zijn bodem beter leert kennen en verzorgen, kunnen we massaal bijdragen aan de regeneratie van onze bodems.” Om dat te bereiken, droomt hij van meer praktische kennisdeling in de sector. “Tuinaannemers zijn moeilijk te bereiken, maar we kunnen hen enthousiasmeren via concrete workshops. En waarom zouden tuinaannemers niet zelf mogen composteren op hun domein? Dat is circulair én duurzaam. Tenslotte is dit verhaal ook een enorme opportuniteit voor zaadleveranciers, om mengsels te creëren die tuinbodems verbeteren.
Ecosysteemdienst in je achtertuin
Marc ziet de tuin als veel meer dan een plek voor esthetiek: “Een tuin is een ecosysteemdienst. We moeten de tuin opnieuw zien als een levend systeem dat bijdraagt aan waterbeheer, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Dat heb ik ook uitgelegd toen de bodempioniers hier op het bedrijf kwamen. Ook Viaverda kwam toen langs om een uiteenzetting te geven.”
Als afsluiter geeft Marc een eenvoudige, maar krachtige raad aan iedereen die met de bodem werkt: “Geef je bodem ademruimte. Vermijd verdichting, geef zuurstof en zorg dat het koolstofgehalte op peil blijft. De bodem geeft je dubbel terug wat je erin stopt.”
Over Grond+zaken
Binnen Grond+zaken en het Open Ruimte Platform werken 11 Vlaamse overheden en kennisinstellingen samen om precies die boodschap te verspreiden: bodemzorg is niet alleen een zaak van landbouwers, maar van iedereen. De bodempioniers werken momenteel aan een visienota over de toekomst van bodemzorg. Daarin brengen ze hun inzichten en aanbevelingen samen — een plan van aanpak om bodemzorg duurzaam te verankeren in beleid én praktijk.
